Ponad 10 metrów długości, masa przekraczająca dwie tony i historia związana z wojskowymi stanowiskami na wyspie Wolin. Oryginalna rakieta systemu S-75M Wołchow wraz z wyrzutnią SM-90 wzbogaciła kolekcję Podziemnego Miasta na wyspie Wolin. Nowy eksponat będzie można zobaczyć w muzealnym oddziale.

To broń z czasów zimnej wojny, kiedy nadmorskie lasy skrywały instalacje wojskowe, a jednostki obrony powietrznej pozostawały w gotowości bojowej.

Rakieta, która miała zwalczać samoloty na dużych wysokościach

S-75M Wołchow był radzieckim systemem rakiet przeciwlotniczych. Według informacji przekazanych przez muzeum rakiety tego typu mogły osiągać prędkość około 3,5 Macha, zwalczać cele oddalone o ponad 40 kilometrów i lecące na wysokości do około 30 kilometrów.

Foto: Piotr Piwowarczyk/Podziemnie Miasto na Wyspie Wolin

Sam pocisk miał ponad 10 metrów długości i ważył około 2,3 tony. Wraz z wyrzutnią tworzył zestaw, który dziś robi wrażenie przede wszystkim swoimi rozmiarami i przypomina o skali zimnowojennych przygotowań militarnych.

Tajne stanowiska rakietowe w Świętouściu

Historia systemu Wołchow jest związana także z wyspą Wolin. W okolicach Świętouścia, niedaleko Międzyzdrojów, znajdowały się stanowiska 40. Dywizjonu Rakietowego Obrony Powietrznej Kraju. Na terenie jednostki funkcjonowały stanowiska rakietowe, radary i schrony. Żołnierze pełnili służbę bojową, a instalacje miały służyć do obrony przestrzeni powietrznej przed atakiem lotniczym.

Foto: Piotr Piwowarczyk/Podziemnie Miasto na Wyspie Wolin

Dziś po wojskowej infrastrukturze pozostały ślady ukryte w nadmorskich lasach. Nowy eksponat w Podziemnym Mieście przypomina o tej części historii regionu, która przez lata pozostawała poza wiedzą większości mieszkańców.

Czy rakiety mogły przenosić głowice jądrowe?

Jednym z najbardziej niepokojących aspektów systemu Wołchow była możliwość wykorzystania specjalnych wersji pocisków do przenoszenia głowic jądrowych. Według informacji muzeum ich moc mogła wynosić około 15 kiloton trotylu, czyli być porównywalna z mocą bomby atomowej zrzuconej na Hiroszimę.

Nie oznacza to jednak, że takie głowice znajdowały się w Świętouściu. Możliwość techniczna systemu i faktyczne wyposażenie konkretnej jednostki to dwie różne kwestie.

Zimna wojna w muzealnej kolekcji

Dzięki nowemu eksponatowi zwiedzający będą mogli z bliska zobaczyć element uzbrojenia, które przez dziesięciolecia stanowiło część systemu obrony powietrznej państw bloku wschodniego. Oryginalna rakieta wraz z wyrzutnią SM-90 ma być prezentowana w Podziemnym Mieście na wyspie Wolin. Muzeum zapowiada, że będzie można ją obejrzeć już wkrótce.

To kolejny materialny ślad epoki, w której strategiczne instalacje wojskowe były ukrywane przed wzrokiem cywilów, a gotowość do konfliktu stanowiła element codziennej służby.

Miałczenie dochodzące z zaparkowanego samochodu zaniepokoiło mieszkańców. Na miejsce wezwano policjantów, którzy razem z właścicielem auta próbowali odnaleźć zwierzę. Początkowo bez skutku. Dopiero gdy po pewnym czasie miauczenie rozległo się ponownie, postanowiono zajrzeć pod nadkole. Tam czekał mały, przestraszony pasażer na gapę.

Miauczenie dochodziło z samochodu

Policjanci poprosili właściciela pojazdu o jego otwarcie. Samochód dokładnie sprawdzono, zaglądając w różne zakamarki, ale kota nie udało się znaleźć. Po około godzinie z auta ponownie zaczęło dochodzić miauczenie. Wtedy właściciel zdecydował się na rozebranie nadkola. To właśnie tam ukrywał się mały kotek. Gdy udało się go wydostać, przestraszone zwierzę od razu wtuliło się w ramiona swoich wybawców.

Koci pasażer na gapę przejechał kilka kilometrów

Jak wynika z przekazanej relacji, kot musiał spędzić w samochodzie kilka dni. W tym czasie przejechał również kilka kilometrów, ukryty w nadkolu pojazdu poruszającego się trasą S3. Trudno się dziwić, że po wydostaniu potrzebował poczucia bezpieczeństwa. Na szczęście historia zakończyła się dobrze. Najważniejsze, że zwierzę udało się uratować. Kociak znalazł już nowy dom, jest nakarmiony i bezpieczny.

Kamienica przy ulicy Ignacego Paderewskiego 13 w Świnoujściu zyskała nową odsłonę. W odnowionej elewacji uwagę zwracają przede wszystkim balkony w jasnym, szałwiowo-zielonym kolorze, dekoracyjne łuki i ażurowe balustrady. Projekt podkreśla historyczny charakter budynku i porządkuje wygląd jego fasady.

Balkony zmieniły wygląd elewacji

Przed modernizacją elewacja sprawiała wrażenie niejednorodnej. Różniły się między sobą m.in. wykończenie i kolorystyka balkonów, przez co poszczególne elementy nie tworzyły spójnej całości.

Po zmianach balkony stały się jednym z najbardziej wyrazistych elementów budynku. Jasna zieleń drewnianych konstrukcji kontrastuje z elewacją, a smukłe słupy, łuki i geometryczne wzory balustrad nadają fasadzie uporządkowany rytm.

Zestawienie prostych podziałów z zaokrąglonymi liniami sprawia, że dekoracje są dobrze widoczne, ale nie przytłaczają całej kompozycji.

Historyczne detale nadal są widoczne

W odnowionej fasadzie uwagę zwracają również proporcje okien i uporządkowany układ poszczególnych części budynku. Istotnym detalem jest owalny kartusz umieszczony w centralnej części szczytu, z datą „A.d. 1899”.

To właśnie takie elementy przypominają o historii kamienicy i jej miejscu w zabudowie Świnoujścia.

Zmiana pokazuje, jak duży wpływ na wygląd budynku może mieć przemyślane wykończenie elewacji i podkreślenie detali architektonicznych. W przypadku kamienicy przy Paderewskiego szczególną rolę odgrywają balkony, które nadają fasadzie indywidualny charakter.

Odnowiona kamienica jest kolejnym przykładem budynku, którego historyczna forma może pozostać ważnym elementem miejskiego krajobrazu.

Nowe kilometry sieci przesyłowej, większe bezpieczeństwo energetyczne i kolejne duże zlecenia dla krajowego przemysłu. GAZ-SYSTEM rozstrzygnął dwa przetargi na inwestycje liniowe na Mazowszu oraz Podkarpaciu – w obu postępowaniach najkorzystniejsza okazała się oferta polskiej spółki Stalprofil S.A. 

Rozstrzygnięte postępowania obejmują dwa zadania:

• Wzmocnienie infrastruktury na Podkarpaciu: przebudowa gazociągu DN700 Jarosław-Rozwadów w m. Przędzel, w gminie Rudnik nad Sanem. Projekt przewiduje ułożenie blisko 3 km nowej nitki wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz likwidację fragmentu istniejącej infrastruktury. Wartość zadania przekracza 30 mln zł, a termin realizacji wynosi 18 miesięcy od daty podpisania umowy.
• Odcinek gazowej magistrali aglomeracji warszawskiej: budowa ponad 5 km gazociągu DN400 relacji Mory – Reguły, przebiegającego przez gminy Ożarów Mazowiecki, Piastów oraz warszawski Ursus. Zakres prac obejmuje także dostosowanie istniejącego gazociągu Mory–Gassy do tłokowania. Kontrakt opiewa na ponad 35,5 mln zł, a jego zakończenie zaplanowano na koniec 2028 roku.

Oba projekty będą realizowane na podstawie ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu (Dz.U.2025.1222 t.j.).

Ponadto 15 października 2026 r. GAZ-SYSTEM podpisał umowę ze spółką Stalprofil S.A. na kwotę ponad 50 mln zł (z uwzględnieniem waloryzacji), na przebudowę gazociągów DN700 i DN400 Jarosław-Sędziszów w m. Świlcza w woj. podkarpackim na łącznej długości ok. 11 kilometrów.

Polskie firmy w łańcuchu dostaw dla inwestycji GAZ-SYSTEM

GAZ-SYSTEM prowadzi postępowania zakupowe zgodnie z przepisami prawa zamówień publicznych, regulacjami europejskimi oraz zasadami uczciwej konkurencji. O wyborze wykonawcy decyduje zawsze najkorzystniejsza oferta, spełniająca wymagania określone w dokumentacji przetargowej.

W 2025 roku i pierwszej połowie 2026 roku około 97 proc. wszystkich umów zakupowych GAZ-SYSTEM zostało zawartych z polskimi firmami. W realizacji części lądowej Programu FSRU krajowi producenci dostarczyli 100 proc. rur.

Udział w strategicznych projektach energetycznych oznacza dla firm dostęp do nowoczesnych technologii, rozwijanie wyspecjalizowanych kadr, podnoszenie standardów jakości oraz zdobywanie referencji dla kolejnych przedsięwzięć infrastrukturalnych.

W latach 2026-2028 GAZ-SYSTEM planuje przeznaczyć ponad 8 mld zł na realizację około 800 projektów infrastrukturalnych. Oznacza to kolejne kontrakty dla wykonawców, producentów, dostawców technologii, biur projektowych i wyspecjalizowanych firm działających w otoczeniu sektora energetycznego.

Chcemy, aby Świnoujście było jeszcze bardziej zielone. Dlatego samorząd przygotowuje jedno z większych przedsięwzięć związanych z sadzeniem drzew. Nowe nasadzenia mają poprawić wygląd miejskiej przestrzeni, zapewnić mieszkańcom więcej cienia i sprawić, że nasze otoczenie będzie bardziej przyjazne. Ogłoszono już przetarg na realizację tego zadania.

Celem miasta jest systematyczne zwiększanie liczby drzew. Chodzi nie tylko o poprawę estetyki ulic i terenów publicznych, ale przede wszystkim o tworzenie lepszych warunków do życia. Więcej zieleni oznacza przyjemniejsze spacery, chłodniejsze otoczenie podczas letnich upałów i więcej naturalnych miejsc odpoczynku. Drzewa pełnią również ważną funkcję w miejskim ekosystemie. Pomagają zatrzymywać wodę opadową, ograniczają nagrzewanie się nawierzchni, poprawiają jakość powietrza i stanowią schronienie dla ptaków oraz innych zwierząt.

Samorząd chce zadbać nie tylko o to, aby nowe drzewa zostały posadzone, ale również o ich dalszy rozwój. Dlatego ogłoszone zamówienie obejmuje zarówno wykonanie nasadzeń, jak i trzyletnią pielęgnację. W pierwszych latach młode drzewa wymagają szczególnej opieki, w tym odpowiedniego podlewania i zabezpieczenia przed uszkodzeniami. To ważne, ponieważ celem nie jest samo posadzenie kilkuset drzew, ale zapewnienie im warunków, dzięki którym będą mogły rosnąć przez kolejne dziesięciolecia. Każde nowe drzewo to inwestycja w przyszłość miasta i jakość życia jego mieszkańców.

Postępowanie przetargowe już trwa. Firmy zainteresowane realizacją zadania mogą składać oferty do 2 listopada 2026 roku, do godziny 12:00. Po wybraniu wykonawcy i podpisaniu umowy możliwe będzie rozpoczęcie planowanych prac.

Nowe drzewa zostaną posadzone w ramach tzw. nasadzeń zastępczych. Oznacza to, że zastąpią drzewa, które wcześniej musiały zostać usunięte w związku z realizacją inwestycji. Ambicją samorządu jest jednak, aby miejska zieleń nie tylko była odtwarzana, ale z każdym rokiem było jej coraz więcej.

Prezydent Joanna Agatowska, przewodniczący Rady Miasta Ryszard Teterycz, wiceprzewodnicząca Elżbieta Jabłońska oraz radni złożyli gratulacje doktorowi Kazimierzowi Bazeli, doceniając jego wieloletnią pracę na rzecz ochrony zdrowia i lecznictwa uzdrowiskowego. Okazją do wyróżnienia było przyznanie mu Odznaki Honorowej „Za zasługi dla ochrony zdrowia”.

Podczas sesji Rady Miasta Świnoujście szczególne słowa uznania skierowano do doktora Kazimierza Bazeli, lekarza od lat związanego z ochroną zdrowia oraz lecznictwem uzdrowiskowym na Pomorzu Zachodnim.

Powodem do wyróżnienia było uhonorowanie lekarza Odznaką Honorową „Za zasługi dla ochrony zdrowia”. To resortowe odznaczenie stanowi wyraz uznania dla osób, których działalność zawodowa i zaangażowanie mają znaczenie dla rozwoju ochrony zdrowia.

Doktor Kazimierz Bazela ukończył Wojskową Akademię Medyczną w Łodzi. Jest specjalistą balneologii i medycyny fizykalnej oraz wojskowej medycyny morskiej. Posiada również pierwszy stopień specjalizacji w zakresie położnictwa i ginekologii. Swoją wiedzę poszerzył o studia podyplomowe z zakresu nowoczesnego zarządzania w opiece zdrowotnej.

Jego kariera zawodowa obejmuje pracę w różnych obszarach medycyny. Był lekarzem na okrętach desantowych w Świnoujściu, pracował również w Szpitalu Miejskim im. Jana Garduły, Uzdrowisku Świnoujście S.A. oraz Sanatorium Uzdrowiskowym „Energetyk”.

W jego biografii ważne miejsce zajmuje także udział w rocznej misji pokojowej w Kambodży i Libanie.

Szczególne znaczenie dla regionu ma działalność doktora Bazeli związana z lecznictwem uzdrowiskowym. Przez wiele lat pełnił funkcję Naczelnego Lekarza Uzdrowisk dla Świnoujścia i Kamienia Pomorskiego.

Gratulacje przekazane podczas sesji Rady Miasta były okazją do podkreślenia znaczenia wieloletniej pracy lekarza dla Świnoujścia i regionalnego lecznictwa uzdrowiskowego.

Odznaka Honorowa „Za zasługi dla ochrony zdrowia” jest wyróżnieniem odnoszącym się do działalności na rzecz systemu ochrony zdrowia. W przypadku doktora Bazeli stanowi również okazję do przypomnienia jego wieloletnich związków ze Świnoujściem, pracy w lokalnych placówkach medycznych oraz zaangażowania w rozwój uzdrowisk w regionie.

Źródło: Biuro Prezydenta Miasta