WIADOMOŚCI
Co kryje fosa Fortu Gerharda? Z mułu wyciągają ślady dawnych mieszkańców twierdzy
Klamra od pasa, zardzewiały hełm, fragmenty naczyń. Podczas prac eksploracyjnych w Forcie Gerharda z gęstego mułu wydobywane są przedmioty, które przeleżały tam dziesiątki, a czasem ponad sto lat. Fosa nie jest bowiem zwykłym rowem z wodą. To część dawnego systemu obronnego, ale także swoista kapsuła czasu.
Fort Gerharda ma coś, czego nie da się zobaczyć podczas zwykłego spaceru po jego murach. Historię ukrytą pod powierzchnią. Fort otacza fosa – szeroka, zagłębiona przestrzeń, która przed laty stanowiła jedną z przeszkód chroniących twierdzę. Dziś jej dno skrywa warstwy mułu, a w nich przedmioty pozostawione przez ludzi, którzy przez dziesięciolecia stacjonowali w tym miejscu.
Podczas obecnych prac eksploracyjnych z fosy wydobywany jest gęsty, niemal czarny muł. Czyszczony jest m.in. przepust pod groblą, a urobek jest płukany. Powód? W mule znajduje się wyjątkowo dużo drobnych przedmiotów. Eksplorowane są także okolice kaponiery, osadnika i syfonu. I co jakiś czas na powierzchnię wychodzi coś, co pozwala dopisać kolejny szczegół do historii fortu.
Fosa nie była ozdobnym stawem
Dla współczesnego obserwatora fosa może wyglądać jak zwykły kanał otaczający fort. Dla XIX-wiecznych konstruktorów była jednak elementem systemu obronnego.
Jej zadaniem było utrudnienie przeciwnikowi podejścia pod umocnienia. Zanim atakujący dotarł do murów, musiał pokonać kolejną przeszkodę. Fort Gerharda – dawny Fort Wschodni Twierdzy Świnoujście – został zaprojektowany jako potężne dzieło obronne strzegące wejścia do portu. Budowę fortu rozpoczęto w 1848 roku. Wzniesiono go na planie pięcioboku, z ziemnymi wałami, stanowiskami artyleryjskimi oraz potężną, dwukondygnacyjną reditą.
Załoga fortu miała tu nie tylko walczyć. Miała również żyć.
Były pomieszczenia dla żołnierzy, magazyny, kuchnie, urządzenia techniczne i cała infrastruktura potrzebna do funkcjonowania wojskowego organizmu. I właśnie dlatego w fosie można znaleźć rzeczy, które na pierwszy rzut oka wydają się zaskakująco zwyczajne.
Zgubione, wyrzucone, zatopione
Skąd w fosie wziął się garnek? A klamra od pasa? A zardzewiały hełm? Nie każda rzecz ma swoją jednoznaczną historię. Przedmioty mogły być zgubione, mogły wpaść do wody, zostać wyrzucone albo celowo zatopione. Przez kolejne dziesięciolecia przykrywały je warstwy osadów. Fosa działała więc trochę jak historyczna pułapka. Co do niej trafiło, mogło zostać zachowane pod grubą warstwą mułu. I nie zawsze musiały to być przedmioty związane bezpośrednio z walką.
W 2017 roku z dna fosy wydobyto ważącą około 1,5 tony lufę starej armaty. Jak mówił wówczas Piotr Piwowarczyk, pochodzenie działa nie było jeszcze ustalone, ale sama lufa miała pochodzić sprzed 1850 roku. W mule znaleziono również amunicję z czasów II wojny światowej.
– To pewnie nie jedyne tak ciekawe znalezisko wyciągnięte z fosy. Przed nami jeszcze wiele, bo wiemy, że pod wodą są historyczne skarby, lecz wymagają zaangażowania ciężkiego sprzętu, a to wiąże się z kosztami – mówił wtedy Piwowarczyk.
Dziś skala tych prac jest inna, ale zasada pozostaje ta sama: im głębiej zagląda się w fosę, tym większa szansa na znalezienie kolejnych śladów przeszłości.
Historia ma czasem rozmiar klamry
W opowieściach o fortach łatwo skupić się na armatach, grubych murach i wojskowych planach. Tymczasem o historii równie dużo mogą powiedzieć drobiazgi. Klamra od pasa. Kawałek naczynia. Fragment wyposażenia. Zardzewiały hełm. To rzeczy, które kiedyś należały do konkretnych ludzi. Żołnierz miał na sobie mundur, korzystał z naczyń, naprawiał wyposażenie, gubił drobne przedmioty. Życie w forcie nie składało się przecież wyłącznie z alarmów i ćwiczeń.
Piotr Piwowarczyk mówił o tym już wiele lat temu, pokazując zgromadzone w forcie materiały historyczne:
– Ciągle odnajdujemy coś nowego. Mnie najbardziej ciekawi zwykłe, codzienne życie w tym obiekcie.
To zdanie dobrze tłumaczy, dlaczego niewielka klamra może być równie interesująca jak wielka armata. Bo armata mówi o wojnie. Klamra może powiedzieć coś o człowieku.
Fort, który miał strzec Świny
Fort Gerharda jest jednym z najlepiej zachowanych elementów dawnej Twierdzy Świnoujście. Wzniesiony na prawym brzegu Świny miał bronić wejścia do portu. Przez kolejne dekady zmieniał się wraz z wojskową techniką. Dawne stanowiska artyleryjskie były modernizowane, pojawiały się nowe umocnienia i urządzenia.
Po II wojnie światowej obiekt znalazł się w rękach radzieckich, a później został przejęty przez miasto. Przez pewien czas niszczał. Dopiero pod koniec lat 90. rozpoczął się jego nowy rozdział, gdy fort został wydzierżawiony Piotrowi Piwowarczykowi i rozpoczęła się wieloletnia praca nad jego zagospodarowaniem. Dziś działa tu Muzeum Obrony Wybrzeża. A fort, który miał niegdyś odstraszać przeciwnika, przyciąga mieszkańców i turystów zainteresowanych historią.
Muzeum pełne drobnych świadków historii
Część przedmiotów znalezionych na terenie fortu można oglądać w muzeum mieszczącym się w głównym budynku. Ekspozycja zajmuje parter i pierwsze piętro. To właśnie tam można zobaczyć ogromny zbiór pamiątek związanych z historią Fortu Gerharda, Twierdzy Świnoujście oraz żołnierzy, którzy przez kolejne epoki byli związani z tym miejscem.
Są większe eksponaty. Są działa. Jest wojskowe wyposażenie. Ale są również rzeczy małe, niepozorne, niemal anonimowe. I może właśnie dlatego najbardziej przemawiają do wyobraźni. Bo kiedy patrzymy na wielkie działo, widzimy broń. Kiedy patrzymy na starą klamrę, możemy pomyśleć o człowieku, który nosił ją przy swoim pasie.
Fosa Fortu Gerharda jest więc czymś więcej niż elementem dawnej fortyfikacji. To miejsce, w którym przez lata odkładała się historia – warstwa po warstwie, wraz z mułem, wodą i przedmiotami gubionymi przez kolejne pokolenia.
A skoro podczas obecnych prac z dna wciąż wydobywane są nowe rzeczy, niewykluczone, że fosa jeszcze nie powiedziała ostatniego słowa.
WIADOMOŚCI
„Czwartki Lekkoatletyczne” od 10 lat w naszym mieście. Radość, pasja i sportowy duch najmłodszych
Już od dekady „Czwartki Lekkoatletyczne” na stałe wpisały się w kalendarz sportowy naszego miasta. Niezwykle miło ogląda się, gdy dzieci z wielkim entuzjazmem uczestniczą w sportowej rywalizacji. Widok młodych sportowców, którzy pędzą na zawody, prosto ze szkół jest najlepszym dowodem na to, jak bardzo te zawody są im potrzebne. Często ich grafik jest napięty do granic możliwości – po biegu, skoku czy rzucie spieszą się na kolejne zajęcia pozalekcyjne. Mimo tak intensywnego dnia i zmęczenia, z ich twarzy nie znika uśmiech. Mają ogromną radość z samego startu.
Za tymi wszystkimi startami stoi piękna misja, którą zapoczątkował wybitny polski sprinter Marian Woronin. „Czwartki Lekkoatletyczne” stworzono myślą o tym, że sport powinien być przede wszystkim dobrą zabawą, a nie tylko walką o medale. To właśnie na bieżni i skoczni, poprzez wspólną zabawę, dzieci budują pewność siebie, uczą się systematyczności i odkrywają swoje mocne strony, które w przyszłości mogą zapoczątkować ich prawdziwą karierę sportową.
Czwartki lekkoatletyczne to nie jednorazowa przygoda – to cały cykl jesiennych i wiosennych zawodów podczas, których dzieci zbierają punkty i regularnie poprawiają swoje życiowe rekordy. Najlepsi z naszego miasta wywalczą awans do Ogólnopolskiego Finału, gdzie będą mieli szansę reprezentować nasze miasto i stanąć do walki z rówieśnikami z całego kraju.
Najlepsze wyniki z zawodów z dnia 15 października 2026 r. (pełny komunikat dostępny na stronie OSIR Wyspiarz):
- 60 m
Dziewczęta:
2016 i młodsi – Kornelia Dębska – 10,05 SP6
2015 – Jagoda Tomczak – 10,05 SP4
2014 – Aurelia Fajkowska – 10,09 SP1
Chłopcy
2016 i młodsi – Mieszko Boguń – 9,33 SP1
2015 – Ksawery Mroczkowski – 6,49 SP6
- 300 m
Dziewczęta:
2016 i młodsi – Hania Kołtek – 57,05 SP1
2014 – Aleksandra Sowa – 54,94 SP1
Chłopcy
2016 i młodsi – Stanisław Lipiński – 1,36,75 SP6
- Skok w dal
Dziewczęta
2016 i młodsi – Eliza Protasewicz – 3,15 SP1
2015 – Jagoda Tomczak – 3,70 SP4
Chłopcy
2015 i młodsi – Ksawery Mroczkowski – 3,55 SP6
- Rzut piłeczką palantową
Dziewczęta
2016 i młodsi– Kornelia Dębska – 28,5 SP6
2015 – Pola Swat – 29,00 SP1
2014 – Aleksandra Sowa – 20,00 SP1
Chłopcy
2016 i młodsi – Mieszko Boguń – 37,00 SP1
Gratulujemy osiągniętych wyników i zapraszamy na kolejne Czwartki Lekkoatletyczne już 22.10.2026r.!
OSiR „Wyspiarz”
5 grudnia 2026 roku, jak co roku, odbędzie się Inwazja Morsujących Mikołajów – wydarzenie, które od lat łączy zimową kąpiel ze świąteczną atmosferą i integracją miłośników morsowania.
Wydarzenie rozpocznie się o godzinie 13:15 na stadionie, skąd wyruszy parada Morsujących Mikołajów. Uczestnicy przejdą ulicą Moniuszki w kierunku plaży przy wejściu nr 12 od ulicy Powstańców Śląskich. Na miejscu na uczestników czekać będzie konkurs na Miss i Mistera Mikołajów, a na zwycięzców — nagrody.
Po konkursie przyjdzie czas na wspólną rozgrzewkę, która przygotuje morsów do wejścia do morza o godzinie 14:00. Kąpiel potrwa około 20 minut, a po wyjściu z wody świąteczne spotkanie będzie trwało dalej, do godziny 17:30 — przy muzyce, tańcach, ognisku i ciepłym posiłku.
Do wspólnej zabawy zapraszamy mieszkańców, turystów, rodziny, grupy znajomych oraz lokalne kluby morsów. Czerwone czapki i mikołajowe stroje uczestników wprowadzą wszystkich w świąteczny nastrój.
Zgłoszenia przyjmowane są do 30 listopada 2026 roku za pośrednictwem formularza zapisów w serwisie e-gepard. Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc warto zapisać się już dziś.
Przed przystąpieniem do wydarzenia prosimy o zapoznanie się z regulaminem wydarzenia dostępnym na stronie internetowej ośrodka.
Link do zapisów: https://www.e-gepard.eu/show-contest/1704
Do zobaczenia już 5 grudnia!
OSiR „Wyspiarz”
Od soboty, 17 października, zmieni się organizacja przeprawy Warszów. W okresie jesienno-zimowym jeden z promów Bielik zostanie zastąpiony autobusem linii P1, kursującym przez tunel. Nowy rozkład został dostosowany do rzeczywistej liczby pasażerów oraz godzin przyjazdów i odjazdów pociągów.
Statystyki prowadzone przez Żeglugę Świnoujską potwierdzają, że jesienią i zimą z przeprawy korzysta znacznie mniej osób niż w sezonie letnim. Jednocześnie coraz więcej mieszkańców wybiera komunikację autobusową, która dzięki połączeniom przez tunel staje się wygodną alternatywą dla promów. W rezultacie liczba pasażerów korzystających z przeprawy promowej stopniowo maleje.
Największe obłożenie promów występuje po przyjeździe pociągów. Dlatego nowy rozkład został przygotowany tak, aby właśnie w tych godzinach zapewnić połączenia promowe. W pozostałym czasie komunikację między wyspami będzie uzupełniał autobus linii P1.
Zmiana pozwoli również racjonalniej gospodarować miejskimi środkami. Miesięczny koszt utrzymania jednego promu to około 400 tysięcy złotych, natomiast obsługa połączenia autobusowego kosztuje około 60 tysięcy złotych. Dzięki temu organizacja transportu będzie lepiej odpowiadać rzeczywistym potrzebom pasażerów.
Zadbano również o rowerzystów. Żegluga Świnoujska zapewni specjalny pojazd z przyczepą do przewozu rowerów, kursujący przez tunel pomiędzy przystaniami promowymi.
Na obu przystaniach pojawią się nowe rozkłady jazdy promów i autobusów, wyposażone w kody QR prowadzące do aktualnych informacji. O zmianach pasażerowie usłyszą także w komunikatach głosowych na promach.
Nowa organizacja będzie obowiązywać do 18 kwietnia 2027 roku. Od 19 kwietnia planowany jest powrót do kursowania dwóch promów Bielik.
W sobotę, 17 października, Plac Wolności w Świnoujściu zamieni się w miejsce spotkania z historią dawnych cesarskich uzdrowisk. W programie znalazły się widowiskowe pokazy mappingu 3D, sztuka uliczna, gotowanie na żywo, historyczne stroje i wspólna zabawa. Początek wydarzenia zaplanowano na godzinę 17.00.
Organizatorzy zapraszają mieszkańców i turystów do odkrywania tradycji oraz turystycznego bogactwa kurortów Wyspy Uznam. Jednym z głównych punktów programu będzie mapping 3D, czyli multimedialny pokaz, który pozwoli spojrzeć na historię uzdrowisk w nowoczesnej, widowiskowej formie.
Pokazy zaplanowano na godzinę 19.00 oraz 21.45. Warto uwzględnić oba terminy w planie wieczoru, szczególnie jeśli ktoś chce połączyć udział w wydarzeniu z pozostałymi atrakcjami.
Wydarzenie rozpocznie się już o godzinie 17.00. Na uczestników czekać będzie Mini Festiwal Sztuk Ulicznych, a także gotowanie na żywo. Nie zabraknie również poczęstunku — organizatorzy zapowiadają gigantyczną zapiekankę.
W klimat dawnych kurortów wprowadzą uczestników postacie ubrane w stroje historyczne. Zaplanowano także opowieść o tradycjach i zwyczajach z czasów cesarskich uzdrowisk, którą przedstawi Piotr Piwowarczyk. Wieczór zakończy impreza taneczna.
Ważną informacją dla gości z drugiej strony granicy jest to, że wydarzenie będzie tłumaczone na język niemiecki. To element podkreślający transgraniczny charakter przedsięwzięcia i wspólne dziedzictwo turystyczne wyspy Uznam.
Organizatorem wydarzenia jest Urząd Miasta Świnoujście, a partnerem projektu — Gmina Heringsdorf. Pokaz realizowany jest w ramach projektu „Odkryj tradycje i bogactwo turystyczne kurortów Wyspy Uznam”.
Projekt otrzymał dofinansowanie Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, w ramach Funduszy Małych Projektów programu Interreg VI A Meklemburgia-Pomorze Przednie/Brandenburgia–Polska 2021–2027 w Euroregionie Pomerania.
Gdzie i kiedy?
· Data: sobota, 17 października 2026 r.
· Miejsce: Plac Wolności w Świnoujściu
· Początek atrakcji: godz. 17.00
· Mapping 3D: godz. 19.00 i 21.45
To propozycja dla tych, którzy chcą spędzić sobotni wieczór w centrum miasta, poznać historię nadmorskich kurortów i zobaczyć, jak dawne tradycje można połączyć z nowoczesnymi efektami multimedialnymi.
W dniu 14 października 2026 roku w sali sztabowej Komendy Miejskiej PSP w Świnoujściu odbyła się uroczysta zbiórka z okazji powołania na stanowisko Komendanta Miejskiego PSP w Świnoujściu bryg. Roberta Cyburta.
Uroczystość rozpoczęła się od złożenia meldunku Zachodniopomorskiemu Komendantowi Wojewódzkiemu PSP st. bryg. Mirosławowi Penderowi przez dowódcę uroczystości st. kpt. Pawła Pioruna. Następnie został wprowadzony sztandar Komendy Miejskiej PSP w Świnoujściu w składzie: kpt. Maciej Podliński, asp. Michał Bieleń, st. str. Paweł Kwast. Po przywitaniu gości został odczytany akt powołania na stanowisko Komendanta Miejskiego PSP w Świnoujściu bryg. Roberta Cyburta. W dalszej części nastąpił kulminacyjny moment uroczystej zbiórki – bryg. Robert Cyburt przywitał się ze sztandarem Komendy Miejskiej PSP w Świnoujściu, a następnie złożył meldunek o objęciu obowiązków Komendanta Miejskiego PSP w Świnoujściu.
Po okolicznościowych przemówieniach Komendant Miejski PSP w Świnoujściu bryg. Robert Cyburt podziękował wszystkim przybyłym gościom oraz zadeklarował gotowość do dalszej współpracy z władzami samorządowymi oraz innymi służbami mundurowymi.
W uroczystości udział wzięli:
- st. bryg. Mirosław Pender – Zachodniopomorski Komendant Wojewódzki PSP
- Pan Arkadiusz Mazepa – I Zastępca Prezydenta Miasta Świnoujście
- st. bryg. Roman Pikulski – Komendant Powiatowy PSP w Kamieniu Pomorskim
- funkcjonariusze oraz pracownicy cywilni Komendy Miejskiej PSP w Świnoujściu
Opracowanie: st. kpt. Paweł Piorun, KM PSP w Świnoujściu
Zdjęcia: KM PSP w Świnoujściu
Kolejna ważna inwestycja drogowa przechodzi z planów do realizacji. We wtorek, 13 października, podpisano umowę na przebudowę ulicy Jachtowej, na odcinku od ulicy Rogozińskiego do ulicy Parkowej. Prace o wartości blisko 4,6 mln zł wykona firma STRABAG.
Umowę w imieniu miasta podpisał Arkadiusz Mazepa, zastępca prezydenta Świnoujścia. Inwestycja obejmie około 636 metrów drogi. Powstanie nowa jezdnia asfaltowa o szerokości 6,5 metra, chodnik, zatoki autobusowe oraz zjazdy do posesji. Wykonawca zamontuje również energooszczędne oświetlenie LED, przebuduje odwodnienie i kolidującą infrastrukturę podziemną. Zaplanowano także uporządkowanie zieleni, niezbędne wycinki i nowe nasadzenia.
– To kolejny etap przebudowy obwodnicy wschodniej. Tworzymy spójną i wygodną trasę, która pozwoli przejechać od tunelu, przez ulicę Steyera, Wybrzeże Władysława IV i ulicę Jachtową, aż do ulicy Portowej, a następnie Uzdrowiskowej. To ważna inwestycja, która poprawi komunikację w tej części miasta, a także bezpieczeństwo i komfort wszystkich uczestników ruchu – podkreśla Arkadiusz Mazepa, zastępca prezydenta Świnoujścia.
W przetargu na realizację inwestycji wpłynęło dziewięć ofert. Najkorzystniejszą złożyła firma STRABAG, która wykona prace za 4 571 897,66 zł brutto.
Inwestycja realizowana będzie przy 50-procentowym wsparciu z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg. Prace zostaną skoordynowane z działaniami Zakładu Wodociągów i Kanalizacji oraz Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej, aby uniknąć ponownego rozkopywania nowej nawierzchni po zakończeniu przebudowy.
-
WIADOMOŚCI4 dni temuUlica Karsiborska przejdzie remont jeszcze jesienią
-
WIADOMOŚCI4 dni temuNowy etap inwestycji w Świnoujściu. 192 apartamenty i strefa SPA
-
WIADOMOŚCI3 dni temuBudimex wybuduje nową Komendę Policji w Świnoujściu
-
WIADOMOŚCI4 dni temuThe Sailors Świnoujście rozgromili rywali. 104:60 w Uznam Arenie
-
WIADOMOŚCI4 dni temuTo on pokieruje świnoujską Komunikacją Autobusową
-
WIADOMOŚCI4 dni temuUznamski Festiwal Muzyczny. 15 tysięcy uczestników i 15 wyprzedanych koncertów
-
WIADOMOŚCI2 dni temuNoc Bibliotek w Świnoujściu. Spotkania z pisarzami, koncert, zagadki i kino
-
WIADOMOŚCI2 dni temuNa te zmiany liceum czekało od lat. Inwestycja zakończona